Γράφει ο Αλκης ΦάτσιοςΑ) 1 – Στο διάβα της καθημερινότητας μας, σε αυτό το ταξίδι της ζωής μας, ένα ταξίδι με πολλούς σταθμούς, άλλοτε πολύβουους και πολυσύχναστους και άλλοτε όχι, συναντάμε καταστάσεις και γευόμαστε ένα σωρό βιώματα. Βιώματα και καταστάσεις, από το σύνολο των οποίων, τελικά συναποτελείται ο εαυτός μας, και συνδιαμορφώνεται ο χαρακτήρας μας.
2 – Με έναν τέτοιο πλούτο βιωμάτων και καταστάσεων – και εφʼόσον υπάρχει η σχετική δυνατότητα αξιολόγησης αυτών … – τότε είναι σχεδόν βέβαιο το ενδεχόμενο απόκτησης ΑΤΟΜΙΚΗΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ, σε τέτοιο βαθμό και ποιότητα, ώστε απολύτως δικαιολογημένα να υποστηρίζεται, ότι – εν τέλει, ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ και η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ του κάθε ανθρώπου είναι οι ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ του…
3 – Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, είναι λογικό να έρχεται για τον καθένα μας, ένα χρονικό σημείο, όπου με βάση τις γνώση και τις εμπειρίες που υπάρχουν στην διανοητική του φαρέτρα, να καταλήγει στο αληθινό ΝΟΗΜΑ της κάθε λέξεως. Συνακόλουθα, ταυτόχρονα, έρχεται η στιγμή, που αντιλαμβάνεται, το πόσο σημαντικό είναι, η ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ των λέξεων, τόσο ΝΟΗΜΑΤΙΚΑ όσο και ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ κατά την εκφορά τους…
4 – Δυστυχώς όμως, έχει παρατηρηθεί, ότι τόσο στον προφορικό λόγο, όσο και τον γραπτό λόγο, χρησιμοποιείται πληθώρα λέξεων, με τέτοιον τρόπο, που αυτές χάνουν κυριολεκτικά το πραγματικό τους ΝΟΗΜΑ … ‘’ Δράστες ‘’.. κατά κανόνα, είναι άνθρωποι οι οποίοι, κατά κάποιον τρόπο, έχουν δημόσιο λόγο, είτε στο ραδιόφωνο είτε στην τηλεόραση, είτε στο διαδίκτυο, είτε τέλος, και σε οποιαδήποτε εκδήλωση ή δραστηριότητα, πολιτικού, κοινωνικού, πολιτιστικού περιεχομένου.
5 – Η ιδιότητα που έχουν οι παραπάνω, είναι είτε αυτή του πολιτικού χώρου, είτε αυτή του δημοσιογραφικού, και οι οποίοι κατά κανόνα είναι κενοί γνώσεων και φανερά αγράμματοι, και των οποίων το μόνο προσόν είναι το κομματικό ή το εκάστοτε κυβερνητικό μέσον, ή αυτό των ‘’ παραδομένων θελγήτρων ‘’.. Επίσης έντονο είναι το φαινόμενο και στους ανθρώπους οι οποίοι είτε επαγγελματικά είτε ερασιτεχνικά έχουν σχέση με τον λεγόμενο ‘’ πολιτιστικό ‘’ χώρο, και με οποιαδήποτε ιδιότητα που έχουν ή… νομίζουν πως έχουν … Στον χώρο αυτό είτε από άγνοια υποκειμενική, είτε στα πλαίσια μιας γλυκανάλατης αμοιβαίας ‘’ αβροφροσύνης ‘’ ( αλλά με σαφώς υποκρυπτόμενη ιδιοτελή στόχευση ..) χρησιμοποιούνται λέξεις για γεγονότα ανάλογα, χωρίς να υπάρχει άμεση συνάρτηση λέξεως και νοήματος, και κατά κανόνα φράσεις και λέξεις σε ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟ ΒΑΘΜΟ, εντελώς δυσανάλογο με το γεγονός… Με την παραπάνω τακτική επίσης, αποφεύγεται η δυνατότητα να ειπωθούν απόψεις, οι οποίες θα βοηθούσαν να διορθωθούν ελλείψεις, αστοχίες, που αφορούν το υπό κρίση γεγονός, αφού λογικό είναι να υπάρχουν αυτές …
6 – Ένα άλλο σοβαρό θέμα με την γλώσσα είναι αυτό των ‘’επιθέσεων’’ που δέχεται, από την βίαιη εισχώρηση πληθώρας ξένων λέξεων και κυρίως λέξεων, με τεχνολογικό περιεχόμενο…
7 – Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω, δεν είναι μόνο η κακοποίηση επάνω στο σώμα της γλώσσας, αλλά εν τέλει η εμφάνιση του λεξιλογικού φαινομένου της ΛΕΞΙΠΕΝΙΑΣ, δηλαδή φτώχεια και συρρίκνωση του λεξιλογίου που χρησιμοποιούν οι νεοέλληνες…
Όλα αυτά βέβαια σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι Νεοέλληνες δεν διαβάζουν… Το ότι οι Νεοέλληνες δεν διαβάζουν, έχει αποδειχθεί από ένα σωρό μετρήσεις, δημοσκοπήσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν διαβάζουν βιβλία π.χ. λογοτεχνίας, ποίησης, και γενικά βιβλία που προάγουν τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου των αναγνωστών… Είναι δε χαρακτηριστικό αλλά κυρίως ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ γεγονός, ότι τα τελευταία 10 χρόνια, δεν έχει ανοίξει στην Ελλάδα ούτε ΕΝΑ (1) βιβλιοπωλείο, ενώ έχει κλείσει σημαντικός αριθμός αυτών. Αντίθετα το ίδιο χρονικό διάστημα, δηλαδή τα τελευταία 10 χρόνια έχουν ανοίξει και λειτουργούν άπειρες καφετέριες !!!
Ένα άλλο αξιοσημείωτο γεγονός που συμβάλλει στην ΛΕΞΙΠΕΝΙΑ, είναι αυτό της διακοπής αναγνώσεως εφημερίδων από χιλιάδες αναγνώστες, συνεπεία της τηλεόρασης, διαδικτύου κ.λπ.
8 – Στο σημείο αυτό, το μυαλό μου πηγαίνει στη ‘’ ΦΑΙΔΡΑ ‘’ έργο του Πλάτωνα, μαθητή του Σωκράτη, όπου στο έργο αυτό, και στην προσπάθειά του να ‘’διαψεύσει’’ ή ακόμα και να ‘’προδώσει’’ τον δάσκαλό του, τον παρουσιάζει (τον Σωκράτη), σαν ένα τέρας που έχει το όνομα ΤΥΦΩΝΑΣ, ένα τέρας με (100) εκατό κεφάλια, και που κάθε (1) ένα κεφάλι, μιλούσε διαφορετική γλώσσα από τα υπόλοιπα… Κάπως έτσι νομίζω ότι μπορούμε να θεωρήσουμε, τους σύγχρονους Νεοέλληνες ( στους οποίους αναφέρομαι ) που εν προκειμένω τους χαρακτηρίζει άγνοια που οφείλεται σε εξωγενείς από αυτούς αίτια. Φυσικά αναφέρομαι στο γεγονός ότι, βομβαρδίζονται καθημερινά, από πληροφορίες, ειδήσεις και απόψεις κατά κανόνα αλληλοσυγκρουόμενες… Ο βομβαρδισμός όμως αυτός, ουδεμία σχέση έχει με την ΓΝΩΣΗ…
9 – Εξ αιτίας λοιπόν της ελλείψεως της ΓΝΩΣΗΣ, οι ΝΕΟΕΛΛΗΝΕΣ στην συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν έχουν το κατάλληλο ‘’ κόσκινο’’ για να φιλτράρουν τον παραπάνω ορυμαγδό πληροφοριών κ.λ.π., έτσι ώστε να βρούνε στο τέλος τον ΚΑΘΑΡΟ ΚΑΡΠΟ, την ΓΝΩΣΗ, άρα και την ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑ τόσο των λέξεων όσο και των νοημάτων τους με άμεσο αποτέλεσμα την ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΔΥΝΑΜΙΑ και ΣΥΓΧΥΣΗ… Μια σύγχυση όμως που δεν περιορίζεται στον τομέα της γλώσσας, αλλά μοιραία γίνεται και σύγχυση ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ, που επηρεάζει τις ζωές τους, τις επιλογές τους…
10 – Έτσι λοιπόν βιώνουμε μια καθημερινότητα, κατά την οποίαν η επικοινωνία γλωσσολογικά γίνεται διαμέσου ενός παράξενου και καινοφανούς έως ‘’ αναπήρου ‘’ γλωσσικού ιδιώματος και εν τέλει διαμέσου μιας σωστής ‘’ γλωσσικής βαβυλωνίας ‘’, όμως επί τα χείρω…
Φυσικά είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι η γλώσσα, είναι ένας ζωντανός οργανισμός που συνεχώς εξελίσσεται, αλλάζει, εμπλουτίζεται, όμως τα όσα παραπάνω καταθέτω, δεν εμπίπτουν σε αυτή την εξέλιξη, σε αυτόν τον εμπλουτισμό…
11 – Κλείνοντας το παραπάνω κεφάλαιο επιγραμματικά, κρίνω σκόπιμο να αναφέρω και να θυμίσω στους εν γένει ‘’ κακοποιητές ‘’ της γλώσσας αλλά και τους ‘’ λεξιπενούντες ‘’ ότι η ΓΛΩΣΣΑ ενός λαού, είναι η μεγάλη δύναμή του, να μπορεί διαχρονικά να αντιστέκεται σε κάθε επιχειρούμενη επιβουλή εναντίον του. Η ΓΛΩΣΣΑ ενός λαού, είναι η ίδια η ΙΣΤΟΡΙΑ του, η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ταυτότητά του, είναι η ίδια η ύπαρξή του.. Όταν δε με κάποιο τρόπο, αφαιρέσεις, κακοποιήσεις, συρρικνώσεις την γλώσσα ενός λαού, στην πραγματικότητα αφαιρείς την ΨΥΧΗ του και γίνεται απολύτως ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΙΜΟΣ..
12 – Στο σημείο αυτό, νομίζω πως είναι επίσης σκόπιμο να θυμίσω την απάντηση που έδωσε η γνωστή φιλόσοφος Χάνα Άρεντ – όταν ήταν στις Η.Π.Α. για να αποφύγει τη δίωξη από το Ναζιστικό καθεστώς – όταν ρωτήθηκε αν της λείπει η πατρίδα της η Γερμανία, κι αυτή είπε ‘’ πως όχι, Η ΓΛΩΣΣΑ της λείπει, αυτή θεωρεί ΠΑΤΡΙΔΑ των ανθρώπων, και ότι αυτή, ( η Γλώσσα ) συνδέεται κατά κύριο λόγο με την ΣΚΕΨΗ και την ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ… ‘’
Β) Συνήθως σκέψεις σαν τις παραπάνω, κυοφορούνται στους ανθρώπους ( και φυσικά στον γράφοντα…) περιοδικά και επί αρκετό χρονικό διάστημα, ασφυκτιούν αυτές οι σκέψεις, και κάποια στιγμή επιζητούν την ‘’ έξοδο‘’…
Για κάποιο περίεργο λόγο η στιγμή τόσο της μορφοποίησης των σκέψεων, όσο και της ‘’ εξόδου ‘’ αυτών, είναι κατά κανόνα νυχτερινή, και φυσικά σε συνθήκες είτε μοναχικότητας είτε μοναξιάς αν θέλετε, όπως και τώρα …. Τώρα που περιδιαβαίνω σε άσκοπη περιπλάνηση, σε δρόμους έρημους και νυχτερινούς, σε δρόμους που αστράφτουν από βροχή, σε δρόμους που καθρεφτίζονται σε αυτούς, όλης της μέρας οι χαρές, οι λύπες, οι αγωνίες, τα αδιέξοδα, οι ελπίδες…
Η ώρα περνάει, η νύχτα βαθαίνει περισσότερο, οπότε και πάλι στο ‘’ δρομολόγιο επιστροφής ‘’ για το καλά προφυλαγμένο άντρο μου, μέχρι την επόμενη ‘’ κυοφορία ‘’… μία ‘’ κυοφορία στήριγμα ‘’, ‘’μια κυοφορία καύσιμο ‘’ για την αυριανή, και όχι μόνο, ΗΜΕΡΑ μου… και κυρίως, για την ΝΥΧΤΑ μου…
ΑΛΚΗΣ ΦΑΤΣΙΟΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
Ηγουμενίτσα
Μάρτιος 2026





