Του π. Ηλία Μάκου
Παιδιά πεσόντων του 1940, μεγάλης ηλικίας πλέον, με πρόσφατη ανακοίνωση διαμαρτυρίας ζητούν να προχωρήσει η ταφή των οστών νεκρών του 1940 που εντοπίστηκαν και ανασύρθηκαν, στο πλαίσιο Ελληνοαλβανικής Συμφωνίας, από ομαδικούς τάφους και τώρα βρίσκονται σε κοντέινερ, γιατί έχουν πληρότητα τα δύο στρατιωτικά νεκροταφεία στους Βουλιαράτες και στην Κλεισούρα και δεν υπάρχει χώρος ενταφιασμού.
Είχε ανακοινωθεί από την αλβανική πλευρά επέκταση του νεκροταφείου στην Κλεισούρα, με την παραχώρηση δέκα στρεμμάτων, αλλά ακόμη δεν έχει προχωρήσει η υπόθεση.
Στην ανακοίνωση, που υπογράφουν οι Απόστολος Κωστόπουλος, Γεωργία Γούλα, Βαγγέλης Γάκης, Μαίρη Λέντζου, Σπύρος Νασιούλας, Κωνσταντίνος Ρήγας και Σωτήρης Χαντζιάρας, επισημαίνεται ακόμη ότι αν και οι 1.500 συγγενείς είχαν παραχωρήσει αίμα για την ταυτοποίηση των νεκρών, μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί κάποια απάντηση.
Να σημειωθεί ότι στο νεκροταφείο Κλεισούρας έχει γίνει η ταφή 573 στρατιωτών στις 12 Οκτωβρίου 2018, 193 στις 11 Οκτωβρίου 2019, 20 στις 12 Φεβρουαρίου 2020 και 32 στις 29 Οκτωβρίου 2021, ενώ άλλοι 100, οι πρώτοι, έχουν ταφεί τον Ιούλιο του 2018, στο νεκροταφείου στους Βουλιαράτες.
Συνολικά και στα δύο ελληνικά κοιμητήρια στην Αλβανία ενταφιάστηκαν τα τελευταία χρόνια τα οστά 918 στρατιωτών.
Στο ορεινό ανάγλυφο μέχρι και την Κορυτσά, υπολογίζεται ότι είναι πρόχειρα θαμμένοι γύρω στους 6.200 από τους 8.000 Έλληνες που έπεσαν μαχόμενοι μεταξύ του Νοεμβρίου του 1940 και του Απριλίου του 1941
Οι έρευνες ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2018 στη θέση Ντραγκόντι, κοντά στην Κλεισούρα από τεχνικά συνεργεία, υπό την επίβλεψη της διμερούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων. Σκάβονται σημεία, όπου με βάση παλαιούς, ιταλικούς κυρίως χάρτες, αλλά και μαρτυρίες κάτοικων της περιοχής, ενταφιάστηκαν εκατοντάδες Έλληνες στρατιώτες που έπεσαν στις σφοδρές μάχες με τα ιταλικά στρατεύματα.
Στο χωριό Βουλιαράτες, όπου λειτούργησε νοσοκομείο του ελληνικού στρατού στον πόλεμο, οι κάτοικοι συντήρησαν μέχρι την πτώση του καθεστώτος το νεκροταφείο που είχε δημιουργηθεί για την ταφή των τραυματιών που υπέκυπταν.
Το 2005, ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος ανέλαβε την ανακαίνιση, στην πραγματικότητα την ανέγερση εκ θεμελίων, του ιστορικού μοναστηριού του Αγίου Νικολάου στην Κλεισούρα της Πρεμετής και ως προέκταση της μονής έχτισε νεκροταφείο, ώστε να τοποθετηθούν στο κενοτάφιο τα οστά των Ελλήνων πεσόντων που βρίσκονται διάσπαρτα στην ευρύτερη περιοχή.
Για την πρωτοβουλία του αυτή έγινε στόχος σφοδρότατων επιθέσεων, ακόμη και απειλών, από Αλβανούς εθνικιστές. Στο σημερινό αλβανικό έδαφος σκοτώθηκαν περίπου 8.000 Έλληνες, ενώ στοιχεία υπάρχουν για 5.500.
Στο μεταξύ η Ερμιόνη Μπρίγκου, Ελληνίδα της Χειμάρας, «φιλοξενεί» έξι νεκρά «παιδιά», επί οκτώ και πλέον δεκαετίες, «εν τόπω χλοερώ» στην αυλή του σπιτιού της. Είναι Έλληνες στρατιώτες που σκοτώθηκαν στον ελληνοϊταλικό πόλεμο στη μάχη της Χιμάρας και ο πατέρας της εννιάχρονης τότε Ερμιόνης, τους έθαψε σε δυο αυτοσχέδιους τάφους στον αυλόγυρο.
Το τίμημα ήταν βαρύ για τον πατέρα της, που επί κομμουνιστικού καθεστώτος εκτοπίστηκε επί ενάμισι χρόνο για την άρνησή του να αποκαλύψει που είχε ενταφιάσει τους Έλληνες στρατιώτες αλλά και η ίδια κράτησε επτασφράγιστο μυστικό την παρουσία τους στην αυλή του σπιτιού της, έως την ημέρα που κατέρρευσε το σύστημα του Χότζα.
Εφημερίδα Political, 31/3/2026





