*Γράφει η Θάλεια Θεοδωρίδη
Δυο περιστέρια κι ένας σκύλος
«Αν θέλετε να δείτε πόσο καθαρό είναι ένα εστιατόριο, επισκεφτείτε πρώτα την τουαλέτα του» λένε συνήθως οι γκουρού των ταξιδιών. Κι αν θέλουμε να δούμε πόσο καθαρό είναι ένα νοσοκομείο, ένα σχολείο, ένα πανεπιστήμιο, μια δημόσια υπηρεσία ή μια πόλη εν τέλει;
Πριν αρκετό καιρό έτυχε να νοσηλευτώ σε ένα από τα μεγαλύτερα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία της χώρας. Φτάνω στα επείγοντα στις οχτώ το πρωί, μπαίνω στην αναμονή, βολεύομαι σε μια σειρά, κάπου στη μέση του χώρου. Όχι, δεν κάνουν πουλάκια τα μάτια μου από τον πυρετό. Δύο γκρι περιστέρια πεταρίζουν ανέμελα και τσιμπολογούν ό,τι έχει παραπέσει στο δάπεδο: ψίχουλα, πατατάκια, μπισκότα. Λίγο αργότερα, εμφανίζεται και ένας σκύλος, πιθανότατα αδέσποτος, που ξαπλώνει κοντά στην πόρτα με τη σιγουριά μόνιμου προσωπικού.
«Υπομονή» σκεφτόμουν, «θα πας στον θάλαμο σε λίγο», τουλάχιστον οι γιατροί είναι καλοί. Τις εννιά ώρες που παραμένω τελικά, στον διάδρομο, χρειάζομαι αναπόφευκτα την τουαλέτα. Η δυσωδία που με προειδοποιεί απειλητικά να μην μπω, μου κάνει συνειρμό εκείνο το ταξίδι στην ενδοχώρα της Αιγύπτου πριν κάμποσα χρόνια. Οι αναλογίες ενοχλητικά, ακριβείς.
Η υπομονή δεν ανταμείβεται, καθώς στον θάλαμο με τους άλλους πέντε ασθενείς και τους πέντε συνοδούς, η κατάσταση στο μπάνιο είναι φρικαλέα. Τις επόμενες δέκα ημέρες, διαπιστώνω πως η τελετουργία του καθαρισμού του μπάνιου από το προσωπικό, περιορίζεται αποκλειστικά στο θορυβώδες άδειασμα του κάδου και στη μοναδική ταμπλέτα χλωρίου στη λεκάνη της τουαλέτας, μ’ ένα «μπλουμ», απλά, συμβολικά, κάθε πρωί κι ένα άγαρμπο πέρασμα με τη μάπα. Χαρτί υγείας με δελτίο, παροχές τέλος. Έχω διακτινιστεί στη Σαχάρα, σε κάποιον στάβλο με καμήλες. «Δημόσιο νοσοκομείο είναι» μου λέει βαθυστόχαστα, ο συνοδός της γιαγιάς παραδίπλα «δεν μπορείς να έχεις απαιτήσεις». Σουρεάλ κανονικότητα.
Ατυχείς συγκρίσεις
Ας φύγω από τα νοσοκομεία κι ας πάω στους Δήμους. Ίσως, ένα από τα φλέγοντα ζητήματα που καλείται να διαχειριστεί ένας Δήμος, είναι αυτό της καθαριότητας. Αν βέβαια, θα θέλαμε να απονείμουμε το βραβείο βρωμιάς σε μια ελληνική πόλη, η Πάτρα θα ήταν φαβορί. Ξεχειλισμένοι κάδοι μέρα νύχτα, σκουπίδια στους δρόμους, βρώμικα πεζοδρόμια, αφίσες κολλημένες πέρα ως πέρα και συνθήματα γραμμένα και στο τελευταίο τούβλο. Πριν λίγο καιρό, καθώς περπατούσα στα λαμπερά πεζοδρόμια της Λιουμπλιάνας κι έβλεπα τα ηλεκτρικά αυτοκινητάκια του Δήμου να γυαλίζουν τα πάντα γρήγορα και αθόρυβα, ένιωσα λες και προερχόμουν από κάποια τριτοκοσμική χώρα. Αυτόματοι κάδοι, αυστηρή ανακύκλωση, όσο για αφίσες και συνθήματα δεν υπήρχαν πουθενά. Ατυχής η σύγκριση; Ναι, η Λιουμπλιάνα έχει εκατό χιλιάδες πληθυσμό επιπλέον, συν φοιτητές και πολύ ξένο τουρισμό.
Εντύπωση μου έκανε επίσης η Μάλτα, μια χώρα λιγότερο εξελιγμένη, όπου δεν είδα ούτε μια αφίσα κολλημένη, ούτε ένα σύνθημα γραμμένο, παρόλο που η υπόλοιπη καθαριότητα δεν είναι υποδειγματική. Ενδεχομένως βοηθά και το γεγονός, πως καθώς η Μάλτα είναι προστατευόμενο μνημείο της UNESCO, τα κτίρια έχουν διπλές κάμερες, οπότε αποθαρρύνουν τον κάθε επίδοξο γκραφιτά. Η σκληρή αλήθεια είναι πως την αφισορρύπανση και τη συνθηματολογία που βλέπει κανείς στην Ελλάδα δεν τη συναντά εύκολα αλλού. Θες κουλτούρα πόλωσης, θες ατιμωρησία, θες απλή εξοικείωση με την ασχήμια; Το τέρας πια δεν μας φοβίζει.
Υπομονή…
Τέλος φόρμας
«Δεν έχουμε οχήματα, εξοπλισμό, προσωπικό, χρηματοδότηση», απαντούν οι αρμόδιοι. Κάποιοι Δήμοι ήδη απέκτησαν ηλεκτρικά απορριμματοφόρα με θετικό αποτύπωμα. Υπομονή… Το πρόβλημα όμως, δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι βαθιά πολιτισμικό. Αφορά όχι μόνο την υγεία αλλά και την αισθητική. Το κράτος αντιμετωπίζει την καθαριότητα ως πολυτέλεια: στα σχολεία, στον στρατό, στις υπηρεσίες, στους κοινόχρηστους χώρους κλπ. Ο πολίτης εισπράττει αδιαφορία, σε συνάρτηση με την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και ανταποδίδει με αμέλεια. Δεν διδαχτήκαμε ποτέ άλλωστε, ότι ο δημόσιος χώρος είναι προέκταση του σπιτιού μας. Κι όπου κυριαρχεί η λογική της προσωρινότητας και της ατιμωρησίας, ακόμα και τα πιο σύγχρονα συστήματα καταλήγουν διακοσμητικά.
*Η Θάλεια Θεοδωρίδη είναι Επικοινωνιολόγος με εμπειρία στο branding τουριστικών επιχειρήσεων, καθώς και εκπαιδευτικών και πολιτιστικών οργανισμών. Είναι επίσης Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων σε τμήματα Δημοσιογραφίας και Τουρισμού, [email protected]
